Lekcja jest wąska: przywitanie, uprzejmość, pytanie, przeczenie i miejsce czasownika. Nie obejmuje całego poziomu A1 ani nie uczy czasów. Zdania francuskie pochodzą z Tatoeby (CC BY 2.0 FR); opis gramatyki opiera się na Tex's French Grammar. Sprawdzenie przez osobę, dla której francuski jest językiem ojczystym, jest jeszcze przed nami.
Pierwsze słowa: przywitanie
Bonjour jest neutralne i wypada prawie wszędzie; Salut jest nieformalne i pasuje do znajomych. Francuskie przywitanie stoi samo, bez czasownika — tak jak polskie. Uwaga na porę dnia: w dzień mówisz Bonjour, wieczorem Bonsoir. Po polsku „dzień dobry” wystarcza przez cały dzień, więc tutaj trzeba dwóch zwrotów.
| Francuski | Polski |
|---|---|
| Cześć. | |
| Cześć, Tom. | |
| Dzień dobry, Mike. | |
| Salut ! Comment ça va ? | Cześć! Jak się masz? |
| Salut. Comment vas-tu ? | Cześć! Jak się masz? |
| Bonsoir, comment allez-vous ? | Dobry wieczór, co słychać u pana? |
| Bonjour, comment allez-vous ? | Dzień Dobry, jak się Pan miewa? |
| Salut, comment vont les affaires ? | Cześć, jak interesy? |
Wymowa: pisownia kłamie, nosówki nie
Wymowa francuska różni się od pisowni bardziej niż polska: końcowe spółgłoski zwykle milczą, a kilka liter czyta się jak jedna samogłoska. Samogłoski nosowe znasz z polskiego — ą i ę — choć francuskie wymawia się inaczej, więc trzeba je usłyszeć osobno. Polski wymawia wszystko do końca; francuski nie, i to jest pierwszy nawyk do zmiany.
Dziękuję i proszę
Merci to podziękowanie, a s'il vous plaît to „proszę” wtedy, gdy o coś prosisz. Po polsku „proszę” bywa też odpowiedzią na „dziękuję”; po francusku odpowiada się krótkim „de rien”. Pardon wystarcza jako przeprosiny i jako „przepraszam, nie dosłyszałem”.
Une bière, s'il vous plaît. Merci, mais je le sais déjà. S'il vous plaît, copiez ceci. Je vais bien, Et vous ?
| Francuski | Polski |
|---|---|
| Dziękuję. | |
| Dziękuję bardzo! | |
| Merci d'être venu. | Dziękuję, że przyszedłeś. |
| Merci à vous toutes. | Dziękuję wam wszystkim. |
| Merci pour l'invitation. | Dziękuję za zaproszenie. |
| Oui, Merci. | Tak, rozumiem. Dziękuję. |
| Un coca, s'il vous plaît. | Poproszę colę. |
| Merci de vider vos poches. | Proszę opróżnić kieszenie. |
Pytanie: słowo pytajne i miejsce czasownika
Pytanie zaczyna się od słowa pytajnego — qui, que, quoi, où, quand, comment, pourquoi — a zaraz po nim stoi czasownik. Gdy słowa pytajnego nie ma, zdanie otwiera Est-ce que albo sama intonacja. Po polsku kolejność się nie zmienia; po francusku zmienia się, i to jest jedyna nowa rzecz w tym rozdziale.
Où est le musée ? Où est la vodka ? Où est le train ? Où est ma bière ?
Où es-tu ? Qui es-tu ? Fume-t-il ? As-tu faim ? Que lis-tu ? C'est vrai ?
| Francuski | Polski |
|---|---|
| Qui m'a vu ? | Kto mnie widział? |
| Gdzie napiszesz? | |
| Quoi de neuf ? | Co jest? |
| Kto jest Bogiem? | |
| Kto to wie? | |
| Où est la gare ? | Gdzie jest dworzec kolejowy? |
| Gdzie jest hotel? | |
| Gdzie jest twoja matka? |
Tak czy nie: pytanie bez słowa pytajnego
Gdy odpowiedź brzmi tak albo nie, zdanie zaczyna się od czasownika, a odpowiedź to Oui albo Non — bez powtarzania czasownika z pytania. Polski odpowiada tak samo, więc ten nawyk przeniesiesz bez zmian.
Est-elle médecin ? De qui parles-tu ? Aimes-tu l'orage ? Est-elle ta sœur ?
| Francuski | Polski |
|---|---|
| C'était quand ? | Kiedy to było? |
| Co pan robi? | |
| Parles-tu latin ? | Czy znasz łacinę? |
| Comment vas-tu ? | Jak się masz? |
| Et si ça échoue ? | A jeśli zawiedzie? |
| Aimez-vous l'été ? | Lubi pan lato? |
Przeczenie: ne … pas
Francuskie przeczenie ma dwie części i obejmuje czasownik: ne stoi przed nim, pas po nim. W mowie ne często znika, ale w piśmie zostaje. Po polsku przeczenie jest w czasowniku („nie mam”), więc to największa pojedyncza różnica na tym poziomie.
N'importe quoi ! Tu n'es pas moi. Ne fume pas trop.
| Francuski | Polski |
|---|---|
| Nie palić. | |
| Nie czytam. | |
| Nie mogę. | |
| Nie rozmawiać! | |
| On nie pije. | |
| Nie piję. | |
| Nie kłam mi. | |
| Nie chcę. |
Czasowniki modalne: pouvoir, vouloir, devoir
Czasownik modalny się odmienia, a drugi czasownik stoi w bezokoliczniku zaraz po nim: Je peux venir. Ten schemat jest Polakowi znany — „Mogę przyjść” — i właśnie dlatego łatwo go wprowadzić jako pierwszy.
Veux-tu partir ? Tu dois attendre. Je veux m'amuser.
| Francuski | Polski |
|---|---|
| Jeśli chcesz. | |
| Umiem kochać. | |
| Tom chce pomóc. | |
| On musi cię kochać. | |
| Musisz iść. | |
| Może przyjść. | |
| Przyganiał kocioł garnkowi! | |
| Muszę iść. |
Szyk zdania i rodzajnik
W zdaniu oznajmującym podmiot stoi przed czasownikiem, a dopełnienie po nim. Rodzajnik określa rodzaj i liczbę: le, la, les. Polski rodzajnika nie ma, więc trzeba nauczyć się go razem z rzeczownikiem, a nie osobno.
J'aime le rock. Ouvre les yeux. J'adore le rock.
| Francuski | Polski |
|---|---|
| Tak mi się wydaje. | |
| Serce bije. | |
| Dziecko śpi. | |
| Znam ją. | |
| Czas leci. | |
| To jest ich. | |
| Tu la connais ? | Znasz ją? |
| Nakryj stół! |
Trzy błędy, których warto uniknąć
- Nie pomijaj rodzajnika. Po polsku mówisz „mam samochód”, po francusku J'ai une voiture: bez rodzajnika zdanie jest niegramatyczne.
- Nie wymawiaj końcowych spółgłosek. Francuskie les czyta się bez końcowego s; polski wymawia wszystko do końca.
- Nie przenoś polskiego „nie” do czasownika. Przeczenie obejmuje czasownik z dwóch stron: je ne sais pas.
Uzupełnij zdania
Practice: Przywitanie, słowo pytajne, przeczenie, czasownik modalny i rodzajnik. Type the missing word — Latin accents are optional.
- 1. !
Hint: Przywitanie otwiera zdanie.
- 2..
Hint: „Dziękuję” to jedno słowo.
- 3. m'a vu ?
Hint: Słowo pytajne otwiera pytanie.
- 4.Ne fumer.
Hint: Przeczenie obejmuje czasownik z dwóch stron.
- 5.Si tu .
Hint: Czasownik modalny się odmienia, a główny stoi w bezokoliczniku.
- 6.Je pense.
Hint: Rodzaj i przypadek rodzajnika.
6 questions
Grammar reference: Zdania pochodzą z tej lekcji i są własnymi zdaniami Tatoeby (CC BY 2.0 FR), numery: 509819, 2302907, 5662094, 1348434, 621385, 331605. Sentences are original to LinguaCommons.
Czytaj prawdziwe zdania
Poniżej pięć grup zdań napisanych przez rodzimych użytkowników. Nie tworzą opowieści: każda grupa to niezależne krótkie zdania, a polski tekst pod spodem to to samo tłumaczenie, które użytkownik Tatoeby przypisał do zdania. Przeczytaj grupę na głos i porównaj.
Achille était un ancien héros Grec. Il boit de l’alcool tous les jours. C'est exactement ce que je voulais. Quel livre es-tu en train de lire ?
Achilles był starożytnym greckim bohaterem. Codziennie pije alkohol. Dokładnie tego chciałem. Jaką książkę czytasz?
Qui dit que le changement est bon ? Pourquoi veux-tu acheter ce livre ? Papa et maman sont allés au marché. Tom a demandé une cigarette à Mary.
Kto mówi, że zmiana jest dobra? Dlaczego chcesz kupić tę książkę? Tata i mama poszli na rynek. Tom poprosił Mary o papierosa.
Tom a sorti son téléphone portable. Non, je l'ai fait de mon plein gré. Tom s'est caché dans les montagnes. Il a perdu tout ce qu'il possédait.
Tom wyjął komórkę. Nie, zrobiłem to z własnej woli. Tom ukrył się w górach. Stracił wszystko co posiadał.
Non, je ne suis pas des États-Unis. J'ai la mémoire d'un poisson rouge. Il est dangereux de se baigner ici. Je suis convaincu de son honnêteté.
Nie, nie jestem ze Stanów Zjednoczonych. Mam pamięć złotej rybki. Niebezpiecznie tu pływać. Jestem przekonany o jego uczciwości.
Elle doit être en colère après moi. L'avion fut piloté par deux singes. La troisième corde est désaccordée. Disneyland a été construit en 1955.
Musi być na mnie zła. Samolotem sterowały dwie małpy. Trzecia struna jest rozstrojona. Disneyland zbudowano w roku 1955.
Po lekcji
- Powiedz na głos przywitanie i dwa pytania z tej lekcji, a jutro powtórz je bez patrzenia na stronę.
- Powtórz pierwsze 50 kart z talii. Zaczynają się od przywitań, więc to słowa z tej lekcji.
- Tatoeba — To źródła, na których opiera się lekcja; nie są reklamą.
- Tex's French Grammar
- Tex's French Grammar
Notes & Bibliography
- Tex's French Grammar, University of Texas at Austin. Wymowa, rodzajniki, szyk zdania i przeczenie. [source] ↩
- Tatoeba: zdania napisane przez rodzimych użytkowników francuskiego, z przypisanymi do nich bezpośrednio polskimi tłumaczeniami (CC BY 2.0 FR). Numery zdań w pliku research/guide-gaps/tatoeba/french-srs-pl.tsv. [source] ↩