1. 写给普通话使用者的越南语
越南语（tiếng Việt）是越南的官方语言，属南亚语系（孟-高棉语族），使用者超过九千万人。1 对一位说普通话的人来说，越南语看似陌生——拉丁字母、密密麻麻的声调符号——但骨子里却异常熟悉：越南在历史上长期处于汉字文化圈，约有六成的越南语词汇源自汉语，称为“汉越词”（từ Hán-Việt）。也就是说，您其实已经“认识”大量越南语词汇，只是读音不同。
本指南专为以普通话为母语者编写。您的优势是双重的：其一，海量的汉越词（đại học = 大学，quốc gia = 国家，lịch sử = 历史），一看便懂；其二，越南语和汉语一样是“孤立语”——没有词形变化、语序为主谓宾、使用量词，这套语法逻辑您再熟悉不过。真正的新挑战只有两个：拉丁化的国语字（Quốc Ngữ）和六个声调（比普通话还多）。
为什么学（普通话使用者的优势）
- 词汇似曾相识——约六成越南语词来自汉语：văn hóa（文化）、tự do（自由）、độc lập（独立）、nhân dân（人民）。学词不是死记，而是“辨认”。
- 语法逻辑相通——越南语与汉语同为孤立语：无词形变化、主谓宾语序、广用量词（如 cái、con，类似汉语的“个、只”）。
- 文化同源而独特——同处汉字文化圈，越南有春节（Tết）、儒家传统与庙宇；但越南语有自己的灵魂与个性。
- 通往东南亚的门户——越南语是了解越南经济、历史与中越交流的钥匙。
问候与基础词
| 越南语 | 普通话 | 说明 |
|---|---|---|
| 你好 | 通用问候语 | |
| 谢谢 | ||
| / Dạ | 是/对（礼貌应答） | Dạ 更恭敬 |
| 不/没有 | 也是“不”的否定词 | |
| 再见 | ||
| 你叫什么名字？ | bạn = 你（朋友） | |
| 很高兴见到你 | ||
| 对不起／请问 |
数字 1 到 10
| 越南语 | 普通话 | 注意 |
|---|---|---|
| 一 | 本族词，非汉越词 | |
| 二 | ||
| ba | 三 | |
| 四 | ||
| 五 | ||
| 六 | ||
| 七 | ||
| 八 | ||
| 九 | ||
| 十 |
注意：日常数数用的是越南本族词（một、hai、ba……），与汉语并不相同——这是少数“汉语帮不上忙”的地方。但在复合词里会出现汉越数字（nhất 一、nhị 二、tam 三），例如“第一”说 thứ nhất。
练习：问候、礼貌与数字
Practice: 越南语的入门词：问候、礼貌用语和 1 到 10 的数字。请填入缺失的越南语词（可用国语字，含声调或不含声调皆可）。大小写与声调符号不影响判分。. Type the missing word — accents are optional.
- 1.通用问候（“你好”）： ?
Hint: 两个音节的通用问候语
- 2.表示感谢（“谢谢”）： .
Hint: 两个音节的道谢语
- 3.“不/没有”： .
Hint: 最常用的否定词，以 kh- 开头
- 4.“再见”： .
Hint: 告别语；其中 biệt 即汉越词“别”
- 5.数字 1： .
Hint: 日常的“一”，本族词，并非汉语的“一”
- 6.数字 2： .
Hint: 日常的“二”，本族词
- 7.数字 3： .
Hint: 日常的“三”，单音节
- 8.数字 5： .
Hint: 日常的“五”；也有“年”的意思
- 9.数字 9： .
Hint: 日常的“九”，以 ch- 开头
- 10.数字 10： .
Hint: 日常的“十”
10 questions
Grammar reference: 依据本指南的“问候”与“数字”表，参考 Laurence C. Thompson, A Vietnamese Reference Grammar (University of Hawaii Press, 1987)。例句为 LinguaCommons 原创。CEFR A1。. Sentences are original to LinguaCommons.
2. 文字与声调
越南语今天使用拉丁字母拼写，称为“国语字”（Quốc Ngữ），由传教士在十七世纪创制，取代了旧时借用汉字的“喃字”（Chữ Nôm）。对说普通话的人而言，难点不在语法而在两方面：一是字母上密集的附加符号，二是声调——越南语有六个声调（普通话只有四个）。
| 声调（北部） | 符号 | 示例 |
|---|---|---|
| 平声 (ngang) | 无符号 | ma（鬼） |
| 锐声 (sắc) | á | má（妈） |
| 玄声 (huyền) | à | mà（但是） |
| 问声 () | ả | mả（坟） |
| 跌声 (ngã) | ã | mã（马，汉越词） |
| 重声 () | ạ | mạ（稻秧） |
声调改变词义，和普通话一样关键。好消息是：声调“概念”对您并不陌生，只是数量与音值不同，需要重新校准耳朵。字母上的两类符号要分清：一类表示元音音质（â、ê、ô、ơ、ư），一类表示声调（à、á、ả、ã、ạ）。
3. 基础语法：您熟悉的孤立语
无词形变化，主谓宾，用量词
这一节会让您倍感亲切。越南语和汉语一样是孤立语：动词不变位、名词无单复数与性、靠虚词和语序表达语法。基本语序是主谓宾。时间用 đã（已经，过去）、đang（正在）、sẽ（将要）等小词表示——正如汉语的“了、在、会”。
| 越南语 | 普通话 |
|---|---|
| 我 | |
| 你 | |
| / cô ấy | 他 / 她 |
| tôi ăn | 我吃饭 |
| tôi đã ăn | 我吃了（đã = 已经） |
| tôi sẽ đi | 我将去（sẽ = 将） |
量词：和汉语一脉相通
越南语大量使用量词，用法与汉语高度相似：cái 用于多数无生命物体（≈“个”），con 用于动物（≈“只”）。“一本书”说 một quyển sách，“三只猫”说 ba con mèo。对说普通话的人来说，这是又一个“免费的”语法直觉。
汉越词：您隐藏的钥匙
这是普通话使用者最大的优势。约六成越南语词汇源自汉语，称为“汉越词”，保留了唐代中古汉语的读音规律。2 它们多用于正式、学术与文化领域。掌握读音对应规律后，海量词汇便豁然贯通——您要做的是把熟悉的汉语词，写成越南语的拼法。
| 汉语 | 越南语（汉越词） | 含义 |
|---|---|---|
| 学生 | sinh | 学生 |
| 大学 | đại học | 大学 |
| 国家 | 国家 | |
| 历史 | 历史 | |
| 文化 | 文化 | |
| 自由 | 自由 | |
| 独立 | 独立 | |
| 人民 | 人民 | |
| 政府 | 政府 | |
| 家庭 | 家庭 |
练习：把汉语词认成越南语（汉越词）
Practice: 约六成越南语词源自汉语（汉越词）。给出汉语词，请写出对应的越南语读法（国语字，含声调或不含皆可）。这些词保留了中古汉语读音规律，与汉语意义相同。. Type the missing word — accents are optional.
- 1.汉语“学生” → 越南语：
Hint: 在校读书的人；两个汉越音节
- 2.汉语“大学” → 越南语：
Hint: 高等学府；“大”读 đại
- 3.汉语“国家” → 越南语：
Hint: “国”读 quốc
- 4.汉语“历史” → 越南语：
Hint: 关于过去的学问
- 5.汉语“文化” → 越南语：
Hint: “文”读 văn
- 6.汉语“自由” → 越南语：
Hint: 不受拘束；“自”读 tự
- 7.汉语“独立” → 越南语：
Hint: 不依附他者；“独”读 độc
- 8.汉语“人民” → 越南语：
Hint: “人”读 nhân
- 9.汉语“政府” → 越南语：
Hint: 国家的行政机关
- 10.汉语“家庭” → 越南语：
Hint: “家”读 gia
10 questions
Grammar reference: 依据本指南的“汉越词”表，参考 Laurence C. Thompson, A Vietnamese Reference Grammar (1987) 及关于汉越词（Sino-Vietnamese vocabulary）的学术研究。例句为 LinguaCommons 原创。CEFR A2。. Sentences are original to LinguaCommons.
4. 本族词与汉越词的分工
越南语的词汇有两大来源：本族（南亚语系）词，用于日常基本概念；汉越词，用于正式、抽象与学术概念。这与日语的“和语/汉语”分工颇为相似。例如“水”日常说 nước（本族），而“水军”等复合词用 thủy（汉越，水）。
| 概念 | 本族词 | 汉越词 |
|---|---|---|
| 国/国家 | （国家/水） | |
| 山 | sơn（如 sơn hà 山河） | |
| 学/学习 | 学问 = học vấn | |
| 女/女人 | đàn bà | phụ nữ（妇女） |
规律：越正式、越抽象，越可能是汉越词，也越可能与您的汉语直觉相合。日常口语则多用本族词，需要另外记忆。
5. 常见错误
- 别忽视声调：ma/má/mà/mả/mã/mạ 是六个不同的词；写错声调就是写错字。
- 别把日常数字当汉越词：日常“一二三”是 một、hai、ba（本族词），不是 nhất、nhị、tam。
- 汉越词读音要按越南规律：声母韵母都有系统的对应，不能照普通话硬念。
- 分清两类附加符号：元音符号（â、ơ、ư）与声调符号（à、á、ạ）作用不同，缺一不可。
6. 日常词汇
| 越南语 | 普通话 |
|---|---|
| 家/房子 | |
| 水/国家 | |
| ăn / | 吃 / 喝 |
| 米饭 | |
| 人 | |
| / ngày mai / hôm qua | 今天 / 明天 / 昨天 |
| lớn / | 大 / 小 |
| / xấu | 好 / 坏 |
| đi | 去/走 |
| 钱 |
6b. 阅读短文（分级）
下面两篇分级短文用于培养语感：先读越南语（Quốc Ngữ 含声调），再核对普通话字幕。A2 篇多用现在时与简单句；B1 篇加入过去、直接引语与从句。
短文 A2 — Một ngày của tôi（我的一天）
là Lan. ở Hà Nội. có . đi . và cá. tươi. ăn cá với cơm. Ở nhà tôi có một con mèo. Con mèo của tôi nhỏ và trắng. Nó thích ngủ trên giường. Buổi sáng tôi uống cà phê. Sau đó tôi đi làm.
我叫兰。我住在河内。我有一个小家庭。今天我去市场。我买蔬菜和鱼。蔬菜很新鲜。我喜欢吃鱼配饭。在家我有一只猫。我的猫又小又白。它喜欢睡在床上。早上我喝咖啡。然后我去上班。
Tôi việc ở một . Tôi Trung. sinh tôi rất ngoan. Họ Trung. Buổi tôi về . Tôi ăn gia đình. rất . Sau đó chúng tôi xem tivi. Tôi rất . Buổi tối tôi đọc sách. Cuối tuần tôi gặp bạn.
我在一所学校工作。我教中文。我的学生很乖。他们想学中文。下午我回家。我和家人一起吃饭。饭很好吃。然后我们看电视。我很开心。晚上我看书。周末我见朋友。
. tôi là . làm ở . cùng cà phê. Cà phê Việt Nam rất ngon. Buổi trưa trời rất nóng. Vì vậy chúng tôi về nhà. Tôi nghỉ ngơi ở nhà. Tôi thích đọc sách về lịch sử. Mỗi ngày tôi học từ mới.
我们聊很多天。我的朋友是医生。他在医院工作。我们一起喝咖啡。越南咖啡很好喝。中午天气很热。所以我们回家。我在家休息。我喜欢读历史书。我每天学新词。
Tiếng Việt hơi rất hay. Buổi hơi . Tôi nhìn trên . Tôi gia đình của tôi. Trước khi tôi uống ấm. Sau đó tôi tắt đi . thứ tôi đi . Ở công viên có nhiều xanh. Tôi chạy bộ khoảng một .
越南语有点难，但很有意思。晚上天气有点凉。我看天上的星星。我想念我的家人。睡前我喝温水。然后我关灯睡觉。星期六早上我去公园。公园里有很多绿树。我跑步大约一个小时。
Sau đó tôi nghỉ trên . Nhiều già tập thể dục . Trẻ em trên sân. Tôi mua một cốc đá. đá ở Việt Nam rất rẻ. Buổi tôi ăn . là món ăn tôi thích . Chiều thứ Bảy tôi học tiếng Việt. Tôi từ vào một quyển vở.
然后我坐在椅子上休息。很多老人在那里锻炼。孩子们在场上踢足球。我买了一杯冰茶。越南的冰茶很便宜。中午我吃河粉。河粉是我最喜欢的食物。星期六下午我学越南语。我把新词写在一本本子里。
Tôi to để nhớ thanh điệu. Tiếng Việt có thanh điệu. Tôi cảm thấy tiếng Việt rất thú vị. tôi thăm . sống ở một nhỏ. Chúng tôi ăn cơm cùng nhau. Bà nấu ăn rất ngon. kể tôi chuyện xưa. Tôi rất gia đình của mình. Buổi tối chúng tôi cùng xem trăng. Tôi thích cuộc sống của tôi.
我大声读来记声调。越南语有六个声调。我觉得越南语很有趣。星期天我去看爷爷奶奶。爷爷奶奶住在一个小村庄。我们一起吃饭。奶奶做饭很好吃。爷爷给我讲从前的故事。我很爱我的家人。晚上我们一起看月亮。我喜欢我的生活。
短文 B1 — Cậu bé và dòng sông（男孩与河）
Ngày xưa có một cậu bé sống ở một ngôi làng nhỏ. Ngôi làng ấy bên một dòng lớn. Cậu bé muốn rất nhiều điều. Một hôm cậu bố: « Bên kia có gì? » Bố nói: « Có và một khu lớn. » Cậu bé muốn đi xem ngọn đó. Nhưng rộng và nước sâu.
从前有一个男孩住在一个小村庄里。那个村庄坐落在一条大河边。男孩想知道很多事情。有一天他问爸爸：「河的对岸有什么？」爸爸说：「有山和一片大森林。」男孩想去看那座山。但是河很宽，水很深。
Cậu bé sợ nước. Bố nói: « Đừng sợ. Bố sẽ . » Họ làm một thuyền bằng gỗ. Một buổi sáng họ đi. Nước lạnh nhưng trời . Cậu bé nhìn thấy nhiều cá trong nước. Ở bên kia, họ leo lên núi. Từ trên núi, cậu bé nhìn thấy ngôi làng của mình.
男孩怕水。爸爸说：「别怕。爸爸会帮你。」他们用木头做了一条船。一天早上他们出发了。水很凉，但天气很好。男孩看见水里有很多鱼。在对岸，他们爬上了山。从山上，男孩看见了自己的村庄。
Nó rất nhỏ, giống như một món đồ chơi. Cậu nói: « Thế giới thật rộng lớn! » Bố mỉm và nói: « Thế giới rộng lớn, còn con còn nhỏ. Hãy học mỗi ngày, con sẽ biết nhiều. » Cậu bé ngày hôm đó. Cậu học mỗi ngày và trở thành người .
它很小，像一个玩具。他说：「世界真大！」爸爸微笑着说：「世界很大，你还小。每天学习，你就会知道得多。」男孩没有忘记那一天。他每天学习，成了一个聪明的人。
Sau này cậu dạy các em nhỏ trong làng. Cậu thường nói: « Hãy đi xem cả thế giới. » Bọn trẻ thích nghe chuyện của cậu. Một hôm, một cô bé hỏi cậu: « Tri thức » Cậu mỉm cười và nói: « Tri thức giống như dòng sông. » « Nó luôn chảy và không bao giờ cạn. »
后来他教村里的孩子们。他常说：「去看看整个世界。」孩子们喜欢听他的故事。有一天，一个女孩问他：「知识在哪里？」他微笑着说：「知识像河流。」「它长流不息，永不干涸。」
« con muốn biết, con phải học. » Cô bé lắng nghe và muốn học. Sau này cô trở thành một cô giáo. Cô dạy các em nhỏ yêu việc học. Cậu bé ngày xưa đã già. Nhưng ông vẫn yêu núi và dòng sông. Mỗi sáng ông đi bộ ra bờ sông. Ông nhìn nước chảy và về cuộc đời.
「如果你想知道，你就要学习。」女孩听着，也想学习。后来她成了一名老师。她教孩子们热爱学习。从前的男孩如今已经老了。但他仍然热爱山与河。每天早上他走到河边。他看着流水，思考人生。
Ông biết rằng việc học không bao giờ . Trước khi mất, ông nói với con : « Hãy sống tử tế và học suốt đời. » Con ông ghi nhớ lời đó mãi mãi. Họ kể lại chuyện cho những người trẻ. Và dòng sông vẫn chảy như ngày . nay dân làng vẫn nhớ chuyện này.
他知道学习永无止境。临终前，他对子孙说：「善良地生活，终身学习。」他的子孙永远记住了这句话。他们把这个故事讲给年轻人听。而那条河依旧像从前一样流淌。至今村民仍记得这个故事。
7. 学习资源
- Thompson, A Vietnamese Reference Grammar高级 — 经典的越南语参考语法（可在线获取）。
- 越南语常用语（Omniglot）各级别 — 常用短语与发音。
- VTV（越南国家电视台）B1+ — 地道的越南语新闻与节目，用于听力。
- Wiktionary 汉越词条目中高级 — 系统查阅汉越词及其汉字本字。
8. 文化与背景
语言与认同
越南与中国同处汉字文化圈逾千年，深受儒家思想影响：科举、庙宇、敬祖、农历新年（Tết）。但越南始终保有强烈的独立意识——从“国语字”取代汉字，到民族史诗与文学，都是这种自我认同的体现。对说普通话的人，这是一种“熟悉中的陌生”。
饮食与生活
河粉（phở）、越式法包（bánh mì，本身就是法越交融的产物）、奥黛（áo dài）都是越南文化的名片。越南语讲究称谓：以亲属称谓（anh 哥、chị 姐、em 弟妹、cô 姑）互称，体现长幼与亲疏——这一点与汉语的人情逻辑相通。
方言与变体
越南语有北部（河内，标准音）、中部（顺化）与南部（胡志明市）三大方言，差别主要在声调与部分词汇：北部六声，南部常并为五声。书面语全国统一，差异不妨碍交流。
9. 语体、习语与细微之处（C1）
到了高级阶段，普通话使用者要掌握完整的汉越词系统（声母韵母的对应规律）、丰富的量词与类别词、以及表示语气的句末小词（à、nhé、nhỉ、đấy）。能辨认汉越词背后的汉字，会让阅读正式文本如鱼得水——这正是您独有的捷径。
习语
| 越南语 | 字面 | 含义 |
|---|---|---|
| “没有什么” | 不客气（答谢） | |
| Đồng bào | “同胞”（汉越词） | 同胞、国人 |
| Nhập gia tùy tục | “入家随俗”（汉越词） | 入乡随俗 |
留意“nhập gia tùy tục”几乎逐字对应汉语成语“入乡随俗/入家随俗”——这正是汉字文化圈共享智慧的生动例证。
10. 迈向精通（C2）
在精通的门槛上，沉浸于文本能巩固一切：阮攸的《翘传》（Truyện Kiều，越南民族史诗）、现代越南文学、报刊与影视。朗读能稳固声调与元音；写作能磨炼汉越词的拼写与语体的拿捏。
对以普通话为起点的人，一个现实的 C2 目标是：不借助词典读一部越南小说，听懂一档新闻节目，并写出一篇语体得当、声调准确的议论文。从一开始就陪伴您的那层汉越词，到这个阶段将化为完整而自觉的双语能力。