Vandaag zeg je in het Italiaans wie je bent, wat je hebt en waar je van houdt, met echte zinnen van moedertaalsprekers. Veel Italiaanse woorden ken je al uit het Nederlands of uit andere talen. Deze les heeft een beperkt doel en dekt niet het hele niveau A1.
De taalkundige controle moet nog gebeuren. Alle Italiaanse zinnen in deze les komen uit de Tatoeba-lijst bij deze gids, met de Nederlandse vertaling die een mens eraan heeft gekoppeld; er is er geen voor de les verzonnen.
Zijn: sono, sei, è, siamo, siete, sono
Het werkwoord essere (‘zijn’) heeft in de tegenwoordige tijd deze vormen: io sono, tu sei, lui of lei è, noi siamo, voi siete, loro sono.1 Het onderwerp mag wegvallen, omdat de werkwoordsvorm al zegt wie er bedoeld is: sei il mio vicino is ‘je bent mijn buurman’.12
Tu sei una bambina. Tom è un pianista. Noi siamo da sole. Sei il mio vicino.
Ik ben bioloog. Je bent een kind. Tom is pianist. We zijn alleen. Je bent mijn buurman.
Het lidwoord: il, lo, la, i, gli, le
Waar het Nederlands de en het heeft, kiest het Italiaans naar geslacht en klank. Il is het gewone mannelijke lidwoord in het enkelvoud, lo staat vóór s plus medeklinker, z, gn, ps en x, la is vrouwelijk enkelvoud; in het meervoud worden dat i, gli en le. Vóór een klinker wordt het lidwoord l’.3
La pizza è fredda. L'albero è alto. Il libro è verde. La città è piccola.
De hond heeft honger. De pizza is koud. De boom is hoog. Het boek is groen. De stad is klein.
Hebben: ho, ha
Avere (‘hebben’) gebruik je zoals in het Nederlands: io ho, lui ha. De ontkenning non staat vóór het werkwoord: 12
Lui ha un cane. Tom ha tre zii. Io ho tre figlie. Non ho un libro.
Ik heb een fiets. Hij heeft een hond. Tom heeft drie ooms. Ik heb drie dochters. Ik heb geen boek.
Houden van: amo en mi piace
Voor ‘houden van’ zie je in de zinnen hieronder twee constructies: io amo i cani, en mi piace il gelato, letterlijk ‘het ijs bevalt mij’. Zoals die letterlijke vertaling laat zien, is bij piace wat je lekker vindt het onderwerp, en staat de persoon ervoor als mi.2
Mi piace il gelato. Ti piace la neve? Tom ama il caffè. Ci piace la birra.
Ik hou van honden. Ik hou van ijs. Hou je van sneeuw? Tom houdt van koffie. Wij houden van bier.
Echte Italiaanse zinnen lezen
Acht groepen zinnen van moedertaalsprekers, allemaal uit de lijst bij deze gids.2 Ze vormen geen verhaal; het zijn losse zinnen rond één thema. Lees elke groep hardop; de tabel eronder geeft de Nederlandse vertaling die Tatoeba aan elke zin koppelt.
Jezelf voorstellen
Io abito in Europa. Io sono un biologo. Io sono un fisico. Io imparo il turco. Io ho tre fratelli. Ho gli occhi verdi. Ho le mani piccole.
Waar is…?
Dov'è la dogana? Dov'è la cucina? Dov'è il mercato? Dov'è il negozio? Dov'è il giardino? Dov'è il martello? Dov'è mia figlia?
Eten en drinken
Io amo i dolci. Ti piace la pizza? Ti piace il caffè? Il caffè è ottimo. Ho bevuto il vino. Io compro del pane. Una tazza di caffè?
Kleuren
Il tavolo è rosso. Il latte è bianco. Quel vino è rosso. La bandiera è nera. Un asino è grigio. Il cielo sarà blu.
Familie
Tom ha una figlia. Tom ha dei figli? Tom ha una moglie. Mary ha un marito? Mary è mia figlia. Sì, sono sua madre. Chi è tuo zio?
Landen en steden
Mosca è in Russia. Taiwan è un paese. Niue è un paese. Io sono a Londra. Io sono a Berlino. Io sono a Teheran. Tom va in Germania.
Verleden tijd
Lei frisse un uovo. Io ho scelto bene. Ho fatto una copia. Sono restato a casa. Tom si alzò presto. Nessuno era a casa. La Luna era piena.
Vragen
Che cos'ho detto? Chi gioca a golf? Che cosa legge Tom? Da dove vieni, Tom? Dove hai visto Tom? Voi come lo sapete? Un kiwi può volare?
| Italiaans | Nederlands |
|---|---|
| Ik kom uit Oslo. | |
| Ik woon in Belfast. | |
| Ik woon in Europa. | |
| Ik ben bioloog. | |
| Ik ben een natuurkundige. | |
| Ik leer Turks. | |
| Ik heb drie broers. | |
| Ik heb groene ogen. | |
| Ik heb kleine handen. | |
| Waar is de bar? | |
| Waar is het eten? | |
| Waar is de douane? | |
| Waar is de keuken? | |
| Waar is de markt? | |
| Waar is de winkel? | |
| Waar is de tuin? | |
| Waar is de hamer? | |
| Waar is mijn dochter? | |
| Ik hou van water. | |
| Ik hou van knoflook! | |
| Ik hou van desserts. / Ik hou van desserten. | |
| Hou je van pizza? | |
| Hou je van koffie? | |
| De koffie is geweldig. | |
| Ik heb de wijn gedronken. | |
| Ik koop brood. | |
| Een kop koffie? | |
| Het boek is roze. | |
| Het paard is zwart. | |
| De tafel is rood. | |
| Melk is wit. | |
| Die wijn is rood. | |
| De vlag is zwart. | |
| Een ezel is grijs. | |
| De lucht zal blauw zijn. | |
| Ik heb twee zonen. / Ik heb twee zoons. | |
| Ik heb drie dochters. | |
| Tom heeft een dochter. | |
| Heeft Tom kinderen? | |
| Tom heeft een echtgenote. | |
| Heeft Maria een echtgenoot? | |
| Mary is mijn dochter. | |
| Ja, ik ben zijn moeder. | |
| Wie is je oom? | |
| Kreta is een eiland. | |
| Cyprus is een eiland. | |
| Moskou ligt in Rusland. | |
| Taiwan is een land. | |
| Niue is een land. | |
| Ik ben in Londen. | |
| Ik ben in Berlijn. | |
| Ik ben in Teheran. | |
| Tom gaat naar Duitsland. | |
| Tom zag Maria. | |
| Ze heeft een ei gebakken. | |
| Ze bakte een ei. | |
| Ik maakte een goede keuze. | |
| Ik heb een kopie gemaakt. | |
| Ik ben thuis gebleven. | |
| Tom is vroeg opgestaan. | |
| Niemand was thuis. | |
| De maan was vol. | |
| Wat is een watt? | |
| Wat zit erin? | |
| Wat heb ik gezegd? | |
| Wie speelt er golf? | |
| Wat leest Tom? | |
| Waar kom je vandaan, Tom? | |
| Waar heb je Tom gezien? | |
| Hoe weten jullie dat? | |
| Kan een kiwivogel vliegen? |
Drie dingen om op te letten
- Kies het lidwoord niet op het gevoel van de of het: il en la volgen het Italiaanse geslacht, lo en gli de beginklank van het woord.3
- Laat io en tu gerust weg: de werkwoordsvorm zegt al wie het is.1
- Bij mi piace staat wat je lekker vindt als onderwerp: Bij een meervoud verandert de vorm; zoek die op in een woordenboek of grammatica voordat je hem gebruikt.
Vul de juiste vorm in
Practice: essere en avere in de tegenwoordige tijd, het bepaald lidwoord, piacere. Type the missing word — Latin accents are optional.
- 1.Io un biologo.
Hint: essere, 1e persoon enkelvoud.
- 2.Tu una bambina.
Hint: essere, 2e persoon enkelvoud.
- 3.Tom un pianista.
Hint: essere, 3e persoon enkelvoud.
- 4.Noi da sole.
Hint: essere, 1e persoon meervoud.
- 5.Io una bici.
Hint: avere, 1e persoon enkelvoud.
- 6.Lui un cane.
Hint: avere, 3e persoon enkelvoud.
- 7. cane ha fame.
Hint: Bepaald lidwoord, mannelijk enkelvoud.
- 8. pizza è fredda.
Hint: Bepaald lidwoord, vrouwelijk enkelvoud.
- 9.Mi l'acqua.
Hint: ‘Bevallen’: wat je lekker vindt, is het onderwerp.
- 10.Io amo cani.
Hint: Bepaald lidwoord, mannelijk meervoud (bij il).
10 questions
Grammar reference: Zinnen uit Tatoeba [G22], alle in de gekoppelde lijst; vormen volgens [G24] en [G25]. Sentences are original to LinguaCommons.
Vanaf hier gaat de gids verder dan de eerste les. De regels voor A2 volgen Leggiamo van Rossella Pescatori, die voor B1 en B2 het leerboek D’accordo! Intermediate Italian van Blum en Gemmani; de indeling in A2, B1 en B2 is van LinguaCommons. Alle Italiaanse zinnen hieronder komen uit de Tatoeba-lijst bij deze gids.12
Het passato prossimo: ho mangiato, sono andato
Het passato prossimo gebruik je voor wat in het verleden is afgerond, en voor iets uit het verleden dat nu nog gevolgen heeft. Je vormt het met de tegenwoordige tijd van avere of essere en het voltooid deelwoord: -are wordt -ato, -ere wordt -uto, -ire wordt -ito (parlato, venduto, finito).4 De meeste werkwoorden nemen avere; essere hoort bij werkwoorden van beweging, stilstand, zijn, toestand of verandering, zoals andare, venire, partire, arrivare, uscire en nascere.4 Alleen na essere past het deelwoord zich aan het onderwerp aan: sono andato, sono andata, sono andati, sono andate.4 Ook het Nederlands kiest tussen hebben en zijn (ik heb gegeten, ik ben gegaan); de eerste zinnen hieronder staan met avere, de laatste vier met essere.
Abbiamo visto tutto. Abbiamo aiutato Tom. Noi abbiamo mangiato. Abbiamo fatto colazione. Non l'ho fatto apposta.
Ik heb een fout gemaakt. We hebben alles gezien. We hebben Tom geholpen. We hebben gegeten. We hebben ontbeten. Ik heb het niet opzettelijk gedaan.
Sono andato in Iran. Sono andata a Londra. Sono andato allo zoo ieri.
Ze gingen naar buiten. Ik ging naar Iran. Ik ging naar Londen. Ik ben gisteren naar de dierentuin geweest.
Wederkerende werkwoorden: mi, ti, si
Wederkerende werkwoorden krijgen een voornaamwoord dat naar het onderwerp terugwijst, vóór het vervoegde werkwoord: mi alzo, ti alzi, si alza (alzarsi, opstaan).5 In het passato prossimo nemen ze essere: mi sono scusata, ik heb me verontschuldigd.7 Na een modaal werkwoord kan het voornaamwoord aan de infinitief vastzitten: 7
Mi sono innamorato. Mi sono sposata ieri. Mi sono arrabbiata molto. Devo lavarmi i denti. Vorrei riposarmi qui.
Ik heb me verontschuldigd. Ik ben verliefd geworden. Ik ben gisteren getrouwd. Ik werd erg boos. Ik moet mijn tanden poetsen. Ik zou hier willen rusten.
Moeten, kunnen, willen: dovere, potere, volere
Dovere (moeten), potere (kunnen, mogen) en volere (willen) staan meestal met een infinitief: devo andare, posso andare, voglio andare.6 Ze zijn onregelmatig: devo, devi, deve, dobbiamo, dovete, devono; posso, puoi, può, possiamo, potete, possono; voglio, vuoi, vuole, vogliamo, volete, vogliono.6 Waar het Nederlands de infinitief achteraan zet (ik moet Tom bellen), volgt hij in de zinnen hieronder direct op het modale werkwoord:
Io posso leggere. Non posso ballare. Devo chiamare Tom. Devo andare in banca. Mi posso fidare di lui?
Wat moet ik doen? Ik wil hier blijven. Ik kan lezen. Ik kan niet dansen. Ik moet Tom bellen. Ik moet naar de bank. Kan ik hem vertrouwen?
Verleden tijd, wederkerend, modaal
Practice: passato prossimo met avere en essere, overeenstemming, wederkerende werkwoorden, dovere/potere. Type the missing word — Latin accents are optional.
- 1.Abbiamo tutto.
Hint: vedere → visto, met avere
- 2.Abbiamo Tom.
Hint: aiutare → aiutato
- 3.Sono a Londra.
Hint: andare met essere: vrouwelijk enkelvoud
- 4.Sono fuori.
Hint: andare met essere: vrouwelijk meervoud
- 5.Mi scusata.
Hint: Wederkerend: altijd essere
- 6.Non ballare.
Hint: potere, ik-vorm
- 7. chiamare Tom.
Hint: dovere, ik-vorm
7 questions
Grammar reference: Tatoeba-zinnen [G29], allemaal uit de gekoppelde lijst; regels volgens Leggiamo [G27] en D’accordo! [G28]. Sentences are original to LinguaCommons.
Het imperfetto: ero, avevo
Het imperfetto zegt wat er aan de gang was, wat vroeger gewoonlijk gebeurde en hoe dingen of mensen waren, ook tijd, weer en leeftijd in het verleden.8 Je laat -re van de infinitief vallen en voegt -vo, -vi, -va, -vamo, -vate, -vano toe: giocavo, correvo, dormivo.8 Een afgeronde handeling staat daarentegen in het passato prossimo.4 De zinnen hieronder beschrijven allemaal een toestand: Io avevo sete, ik had dorst; Io ero stanco, ik was moe.
Io avevo ragione. Non avevo il tempo. Avevo un cane enorme. Aveva dei begli occhi. Tom non aveva figli. Gli uccelli avevano fame.
Ik had dorst. Ik was moe. Ik had gelijk. Ik had geen tijd. Ik had een enorme hond. Ze had mooie ogen. Tom had geen kinderen. De vogels hadden honger.
Het futuro semplice: sarò, andrò
Het futuro semplice zegt wat zal gebeuren. Je laat de laatste -e van de infinitief vallen en voegt -ò, -ai, -à, -emo, -ete, -anno toe; bij werkwoorden op -are wordt de a een e: arrivare → arriverò.9 Er is geen hulpwerkwoord zoals zullen: de uitgang alleen geeft de toekomst aan.9 De Nederlandse vertalingen hieronder gebruiken soms gewoon de tegenwoordige tijd: Andrò a Kyoto, ik ga naar Kyoto.
Non sarà pronto. Sarò a casa domani. Sarà un bravo marito. L'inverno sarà severo.
Ik ga naar Kyoto. Hij zal niet klaar zijn. Morgen ben ik thuis. Hij zal een goede echtgenoot zijn. De winter zal streng zijn. Ik ga niet.
Imperfetto en futuro
Practice: imperfetto voor toestanden, futuro semplice. Type the missing word — Latin accents are optional.
- 1.Io sete.
Hint: avere, imperfetto, ik-vorm
- 2.Io stanco.
Hint: essere, imperfetto, ik-vorm
- 3. a Kyoto.
Hint: andare, futuro, ik-vorm
- 4.L'inverno severo.
Hint: essere, futuro, hij/zij-vorm
4 questions
Grammar reference: Tatoeba-zinnen [G29], allemaal uit de gekoppelde lijst; regels volgens Leggiamo [G27] en D’accordo! [G28]. Sentences are original to LinguaCommons.
De condizionale: vorrei, potresti
De condizionale komt vaak overeen met zou + werkwoord. Hij heeft dezelfde stam als het futuro, met de uitgangen -ei, -esti, -ebbe, -emmo, -este, -ebbero: arriverei, leggerei, dormirei.10 Je gebruikt hem voor wat onder een voorwaarde zou gebeuren, en voor wensen, voorkeuren en beleefde verzoeken: vorrei (ik zou willen) van volere, potresti (zou je kunnen) van potere.10
Io vorrei una Toyota. Vorrei avere un gatto. Vorrei fare due domande. Taro, potresti aiutarmi? Vorrei essere a Parigi.
Ik zou graag eten. Ik zou wel een Toyota willen hebben. Ik zou graag een kat hebben. Ik zou twee vragen willen stellen. Taro, kun je mij helpen? Ik wil graag in Parijs zijn.
De congiuntivo presente: penso che sia
De congiuntivo is de wijs van gevoelens, overtuigingen, gedachten en wensen, zoals na penso che, credo che of spero che.11 Werkwoorden op -are krijgen -i, -i, -i, -iamo, -iate, -ino; werkwoorden op -ere en -ire krijgen -a, -a, -a, -iamo, -iate, -ano.11 Het Nederlands heeft hier gewoon de tegenwoordige tijd: Penso che Tom dorma, ik denk dat Tom slaapt. In veel zinnen hieronder staat sia, de vorm van essere.
Spero che Tom vinca. Credo che sia malata. Spero che tu stia bene. Spero che non sia vero. Penso che sia innocente. Penso che sia possibile.
Ik hoop dat het helpt. Ik denk dat Tom slaapt. Ik hoop dat Tom wint. Ik denk dat ze ziek is. Ik hoop dat het je goed gaat. Ik hoop dat dat niet waar is. Ik denk dat hij onschuldig is. Ik denk dat het mogelijk is.
Condizionale en congiuntivo
Practice: condizionale voor wensen en verzoeken, congiuntivo na penso/credo/spero che. Type the missing word — Latin accents are optional.
- 1.Io mangiare.
Hint: volere, condizionale: ik zou willen
- 2.Taro, aiutarmi?
Hint: potere, condizionale: zou je kunnen
- 3.Penso che Tom .
Hint: dormire, congiuntivo na penso che
- 4.Credo che malata.
Hint: essere, congiuntivo na credo che
- 5.Spero che Tom .
Hint: vincere, congiuntivo na spero che
5 questions
Grammar reference: Tatoeba-zinnen [G29], allemaal uit de gekoppelde lijst; regels volgens Leggiamo [G27] en D’accordo! [G28]. Sentences are original to LinguaCommons.
Na deze les
- Zeg hardop wie je bent, waar je woont en wat je hebt, naar het voorbeeld van de groep ‘Jezelf voorstellen’. Herhaal het morgen zonder te kijken.
- Herhaal de zinnen uit de lijst met de kaartjes en zoek in elke zin het lidwoord.
- Treccani — Vocabolario — Groot Italiaans woordenboek (in het Italiaans).
- Tatoeba — De verzameling waaruit de zinnen van de lijst en de leestekst komen.
Notes & Bibliography
- Rossella Pescatori, Leggiamo (Linn-Benton Community College, open textbook), hoofdstuk ‘Soggetto e verbo. Essere e avere’: de vormen van essere, het weglaten van het onderwerp, non vóór het werkwoord. Register [G24]. [source] ↩
- Tatoeba: Italiaanse zinnen van moedertaalsprekers met de rechtstreeks gekoppelde Nederlandse vertaling (CC BY 2.0 FR). Register [G22]; zinsnummers in research/guide-gaps/tatoeba/italian-srs-nl.tsv. [source] ↩
- Diana Ferrara, Passo dopo passo: Italiano 1 (De Anza College, LibreTexts, CC BY-NC-SA 4.0), ‘Gli articoli determinativi’: il, lo, la, l’, i, gli, le en wanneer elk gebruikt wordt. Register [G25]. [source] ↩
- Rossella Pescatori en Caterina Peri, Leggiamo (Linn-Benton Community College, CC BY-NC 4.0), ‘Il passato prossimo’: gebruik (afgeronde handelingen, en handelingen met gevolgen nu), avere/essere + voltooid deelwoord (-ato, -uto, -ito), essere bij beweging, stilstand, zijn, toestand en verandering, overeenstemming van het deelwoord alleen na essere. Register [G27]. [source] ↩
- Pescatori, Leggiamo, ‘I verbi riflessivi e vocabolario’: wederkerende vervoeging met mi, ti, si … (alzarsi: mi alzo, ti alzi, si alza). Register [G27]. [source] ↩
- Pescatori, Leggiamo, ‘Verbi in -ere e verbi modali’: dovere, potere, volere met een infinitief (devo andare, posso andare, voglio andare) en hun vormen. Register [G27]. [source] ↩
- Blum en Gemmani, D’accordo! Intermediate Italian (LibreTexts), 2.3 ‘Indicativo passato prossimo’: wederkerende werkwoorden met essere; bij een modaal werkwoord met wederkerende infinitief avere als het voornaamwoord aan de infinitief vastzit. Register [G28]. [source] ↩
- D’accordo!, 2.2 ‘Indicativo imperfetto’: wat aan de gang was, wat gewoonlijk gebeurde en hoe dingen waren (tijd, weer, leeftijd); vorming met -vo, -vi, -va, -vamo, -vate, -vano. Register [G28]. [source] ↩
- D’accordo!, 2.8 ‘Indicativo futuro’: futuro semplice voor toekomstige handelingen; -e van de infinitief valt weg, uitgangen -ò, -ai, -à, -emo, -ete, -anno; -are → -er-; geen hulpwerkwoord zoals ‘will’. Register [G28]. [source] ↩
- D’accordo!, 2.9 ‘Condizionale’: vaak ‘zou’ + werkwoord; zelfde stam als het futuro, uitgangen -ei, -esti, -ebbe, -emmo, -este, -ebbero; voor hypothetische situaties, wensen, voorkeuren, beleefde verzoeken en aanbevelingen (vorrei, potresti, dovreste). Register [G28]. [source] ↩
- D’accordo!, 2.12 ‘Congiuntivo presente e passato’: de wijs van gevoelens, overtuigingen, gedachten en wensen (Penso che Sara cerchi un lavoro; Spero che tu abbia ragione); uitgangen -i/-iamo/-iate/-ino (-are) en -a/-iamo/-iate/-ano (-ere, -ire). Register [G28]. [source] ↩
- Tatoeba: Italiaanse zinnen van moedertaalsprekers voor de niveaus A2 tot B2, gezocht op hun vormen en met de hand gekozen, met de rechtstreeks gekoppelde Nederlandse vertaling (CC BY 2.0 FR). Register [G29]; zinsnummers in research/guide-gaps/tatoeba/italian-srs-nl.tsv (rij 331-381). [source] ↩