Lekcja jest wąska: przywitanie, uprzejmość, pytanie, przeczenie i miejsce czasownika. Nie obejmuje całego poziomu A1 ani nie uczy odmiany. Zdania niemieckie pochodzą z Tatoeby (CC BY 2.0 FR); opis gramatyki opiera się na Hammer's German Grammar and Usage. Sprawdzenie przez osobę, dla której niemiecki jest językiem ojczystym, jest jeszcze przed nami.
Pierwsze słowa: przywitanie
Hallo jest nieformalne i pasuje do znajomych; Guten Tag jest neutralne i wypada prawie wszędzie. Niemieckie przywitanie stoi samo, bez czasownika — tak jak polskie. Uwaga na porę dnia: mówisz Guten Morgen rano i Guten Abend wieczorem. Po polsku „dzień dobry” wystarcza przez cały dzień, więc tutaj trzeba nauczyć się kilku zwrotów, a nie jednego.
Bist du noch da? Guten Abend! Wie geht’s? Grüß deinen Vater von mir. Grüß deine Familie von mir.
| Niemiecki | Polski |
|---|---|
| Cześć. | |
| Serwus! | |
| Dzień dobry! | |
| Hallo, Tom. | Cześć, Tom. |
| Guten Abend! | Dobry wieczór! |
| Guten Morgen! | Dzień dobry! |
| Guten Morgen, Mike. | Dzień dobry, Mike. |
| Hallo, schöner Mann! | Cześć przystojniaku! |
Wymowa: co masz, a czego nie masz
Niemieckie ch ma dwie wartości: [x] po samogłoskach tylnych i [ç] po przednich, a polskie ch to zawsze [x]. Na końcu wyrazu niemiecki, podobnie jak polski, ubezdźwięcznia spółgłoskę, więc ten nawyk masz już opanowany. Nowe są samogłoski przednie zaokrąglone ü i ö, których polski nie ma, oraz długość samogłosek, która w niemieckim zmienia znaczenie.
Dziękuję i proszę
Bitte to dwa słowa w jednym: „proszę” wtedy, gdy coś podajesz, i odpowiedź na Danke. Po polsku „proszę” nie jest odpowiedzią na „dziękuję”, więc tę parę trzeba opanować osobno: Danke — Bitte. Bardziej formalne przeprosiny to Entschuldigung i wystarcza jedno słowo.
Bitte Bitte leise! Danke dafür. Nein,
| Niemiecki | Polski |
|---|---|
| Proszę. | |
| Dzięki. | |
| Tak, proszę. | |
| Bitte sing. | Proszę śpiewaj. |
| Sing bitte! | Śpiewaj proszę! |
| Bitte | Proszę bardzo! |
| Komm bitte. | Przyjdź proszę. |
| Danke sehr! | Dziękuję bardzo! |
Pytanie: słowo pytajne i miejsce czasownika
Pytanie zaczyna się od słowa pytajnego — was, wer, wo, wann, wie, warum — a czasownik w formie osobowej staje zaraz po nim. Gdy słowa pytajnego nie ma, czasownik idzie na początek. Po polsku kolejność się nie zmienia, gdy pytasz; po niemiecku zmienia się — i to jest jedyna nowa rzecz w tym rozdziale.
Warum ich? Wo ist er? Wo ist es?
Und ich? Wer kam? Und nun? Was tun? Du auch? Gehst du?
| Niemiecki | Polski |
|---|---|
| Co jeszcze? | |
| Kto idzie? | |
| Kto upadł? | |
| Kto płaci? | |
| Kto został? | |
| Kto się śmieje? | |
| Kto stoi? | |
| Kto nuci? |
Tak czy nie: pytanie bez słowa pytajnego
Gdy na pytanie można odpowiedzieć tak albo nie, zdanie zaczyna się od czasownika. Odpowiedź to Ja albo Nein i to wystarcza: niemiecki nie powtarza czasownika z pytania. Polski robi tak samo — „Masz czas?” „Mam.” — więc ten nawyk przeniesiesz bez zmian.
Lehrst du? Stimmt's? Hilft das?
| Niemiecki | Polski |
|---|---|
| Czy to pomaga? | |
| Idziecie? | |
| Pada deszcz? | |
| Od kiedy? | |
| Oglądasz? | |
| Czy Tom przychodzi? |
Przeczenie: nicht i kein
W niemieckim przeczenie to osobne słowo, nie forma czasownika. nicht stoi jak najpóźniej, zwykle tuż przed słowem, któremu zaprzeczasz. Przy rzeczowniku używa się kein, które odmienia się jak rodzajnik: kein, keine, keinen. Po polsku przeczenie jest w czasowniku („nie mam”), więc to największa pojedyncza różnica między tymi językami na tym poziomie.
Lach nicht. Nicht hier. Fasle nicht. Warum nicht?
| Niemiecki | Polski |
|---|---|
| Nie idź. | |
| Nie kłam! | |
| Sag nichts! | Nic nie mów! |
| Lüge nicht. | Nie kłam. |
| Komm nicht. | Nie przychodź. |
| Sing nicht. | Nie śpiewaj. |
| Frag nicht. | Nie pytaj. |
| Kein Thema! | Nie ma o czym rozmawiać! |
Czasowniki modalne: kann, muss, will
Czasownik modalny się odmienia, a drugi czasownik stoi w bezokoliczniku na końcu zdania: Ich muss gehen. Ten schemat jest Polakowi znany — „Muszę iść” — i właśnie dlatego łatwo go wprowadzić jako pierwszy.
Ich muss mal! Musst du weg? Was willst du? Wie du willst!
| Niemiecki | Polski |
|---|---|
| Czy mogę? | |
| Tom will Rat. | Tom chce porady. |
| Was soll das? | Co to ma znaczyć? |
| Ich will das. | Chcę tego. |
| Ich kann das. | Potrafię to. |
| Du musst los. | Musisz iść. |
| Sie will ihn. | Ona go chce. |
| Wer will Tee? | Kto chce herbaty? |
Szyk zdania: czasownik na drugim miejscu
W zdaniu głównym czasownik osobowy stoi na drugim miejscu. Jeśli zdanie zaczyna się od czegoś innego niż podmiot — na przykład od Heute — podmiot przesuwa się za czasownik: Heute gehe ich. Po polsku kolejność jest swobodniejsza i podmiot można pominąć („Idę dzisiaj”); po niemiecku podmiot musi być wymówiony, a drugie miejsce jest obowiązkowe.
Ist das süß? Ist das neu? Ist das Tom? Das ist Tom.
| Niemiecki | Polski |
|---|---|
| To pasuje. | |
| To pomaga. | |
| Das ist so. | Tak to jest. |
| Das | To prawda. |
| Das ist Tee. | To jest herbata. |
| Tut das weh? | Czy to boli? |
| Der ist gut. | Ten jest dobry. |
| Lass das da. | Zostaw to tam. |
Trzy błędy, których warto uniknąć
- Nie pomijaj rodzajnika. Po polsku mówisz „mam samochód”, po niemiecku Ich habe ein Auto: bez rodzajnika zdanie jest niegramatyczne.
- Nie przenoś polskiego „nie” do czasownika. Przeczenie jest osobnym słowem: Ich weiß nicht, nigdy Ich nicht weiß.
- Nie licz na to, że trzy rodzaje wystarczą. Polski i niemiecki mają po trzy, ale niemiecki odmienia rodzajnik przez przypadek: der, den, dem.
Uzupełnij zdania
Practice: Przywitanie, słowo pytajne, przeczenie, czasownik modalny i rodzajnik. Type the missing word — Latin accents are optional.
- 1.!
Hint: Przywitanie otwiera zdanie.
- 2.!
Hint: „Dziękuję” to jedno słowo.
- 3. noch?
Hint: Słowo pytajne otwiera pytanie.
- 4.Geh .
Hint: Przeczenie: nicht, nichts albo kein.
- 5. ich?
Hint: Czasownik modalny się odmienia, a główny stoi w bezokoliczniku.
- 6. passt.
Hint: Rodzaj i przypadek rodzajnika.
6 questions
Grammar reference: Zdania pochodzą z tej lekcji i są własnymi zdaniami Tatoeby (CC BY 2.0 FR), numery: 380701, 397489, 626729, 782815, 440919, 4425671. Sentences are original to LinguaCommons.
Czytaj prawdziwe zdania
Poniżej pięć grup zdań napisanych przez rodzimych użytkowników. Nie tworzą opowieści: każda grupa to niezależne krótkie zdania, a polski tekst pod spodem to to samo tłumaczenie, które użytkownik Tatoeby przypisał do zdania. Przeczytaj grupę na głos i porównaj.
Wie lautet deine Elektro-Anschrift? Ich sende positive Wellen. Ommmmmm. Karotten beinhalten viel Vitamin A. Ich muss Geld von der Bank abheben.
Jaki jest twój adres e-mail? Wysyłam pozytywne fale. Ommmmmm. Marchew zawiera dużo witaminy A. Muszę wypłacić pieniądze z banku.
Ich kann nicht mehr auf ihn warten. Gibt es im Haus eine Waschmaschine? Diskutiere nicht mit einem Spiegel. Beide haben das gleiche gezeichnet.
Nie mogę już na niego czekać. Czy w domu jest pralka? Nie dyskutuj z lustrem. Obaj narysowali tę samą rzecz.
Das hier habe ich für dich gemacht. Bitte eine Fahrkarte nach Warschau. Nimmst du irgendwelche Medikamente? Schlag einen Nagel in dieses Brett.
To tutaj zrobiłem dla Ciebie. Poproszę bilet do Warszawy. Bierzesz jakieś leki? Wbij gwóźdź w tę deskę.
Das bekommen Sie in einer Drogerie. Lass uns eine Runde Tennis spielen. Du musst dein Benehmen korrigieren. Was geschieht gegenwärtig in Polen?
To dostanie pan w drogerii. Grajmy w tenisa. Musisz poprawić swoje zachowanie. Co się dzieje obecnie w Polsce?
Ich kam pünktlich in der Schule an. Du hast heute Geburtstag, stimmt’s? Wann hast du deine Frau geheiratet? Wo hast du im letzten Jahr gewohnt?
Przyszedłem do szkoły na czas. Dziś są twoje urodziny, prawda? Kiedy się ożeniłeś? Gdzie mieszkałeś w zeszłym roku?
Po lekcji
- Powiedz na głos jedno przywitanie i dwa pytania z tej lekcji, a jutro powtórz je bez patrzenia na stronę.
- Powtórz pierwsze 50 kart z talii. Zaczynają się od przywitań, więc to słowa z tej lekcji.
- Tatoeba — To źródła, na których opiera się lekcja; nie są reklamą.
- Deutsche Welle: Learn German
- Hammer's German Grammar and Usage
Notes & Bibliography
- Durrell, Martin. Hammer's German Grammar and Usage, 7th ed. Routledge. Wymowa, szyk zdania, rodzajniki i przeczenie. [source] ↩
- Tatoeba: zdania napisane przez rodzimych użytkowników niemieckiego, z przypisanymi do nich bezpośrednio polskimi tłumaczeniami (CC BY 2.0 FR). Numery zdań w pliku research/guide-gaps/tatoeba/german-srs-pl.tsv. [source] ↩